چهارشنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۷
يکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷ 34 0 1

دانستن سابقه و توانایی‌های دانشجو بر کیفیت تدریس و نتیجه آن تاثیر مهمی می‌گذارد

روایتی از تدریس ریاضی به روش نوین

تجربه‌های خلاقانه، شهودی و کاربردی در آموزش ریاضی

در راستای طرح «سامانه جذب متخصصان و دانشمندان برجسته مقیم خارج از کشور» که در میانه سال 1394 در بنیاد ملی نخبگان ایران برنامه‌ریزی شده بود، شیوه‌هایی که تعدادی از استادان برای آموزش ریاضی به کار گرفتند، همزمان شیوه‌های رسمی تدریس و نیز نگرش دانشجویان به این درس را به چالش کشید.
 
به گزارش ایسنا، پارسا قاسمی، رئیس انجمن ریاضی دانشگاه شیراز در مطلبی که در اختیار ایسنا قرار داده با اشاره به این تجربه که طی آن، تعدادی از استادان در این دانشگاه در زمان گذران دوره پسادکتری با همت پروفسور شریف، رییس بنیاد نخبگان استان فارس، شیوه‌های نوین تدریس ریاضی را در اختیار دانشجویان قرار دادند، پرداخته است. وی با اشاره به اعضای این تیم که شامل بهمن احمدی دکتری ترکیبیات، فاطمه شریفی دکتری هندسه و مهدی هرمزی دکتری آنالیز بودند، ویژگی‌های روش تدریس خاص آنها را مورد اشاره قرار داده است.
 
قاسمی زیربنای کار در این شیوه تدریس را «دانشجومحوری و شناخت تک‌تک دانشجویان از روی سابقه و عملکرد آن‌ها» دانسته و معتقد است دانستن سابقه و توانایی‌های دانشجو بر کیفیت تدریس و نتیجه آن تاثیر مهمی می‌گذارد.
 
به اعتقاد رییس انجمن ریاضی دانشگاه شیراز، دومین ویژگی این روش آموزش «مدیریت شایسته کلاس و بهره‌برداری هوشمندانه از زمان» است. «ریتم آموزش، آرام اما متغیر و در نهایت آرام است تا نه تنها از فشار روانی دانشجویان کاسته شود، بلکه جسارت آنان در رویارویی با این دانش افزایش چشم‌گیری بیابد. همچنین در روند کار، بازخورد آموزش مدام بررسی می‌شود تا اطمینان حاصل شود که فهم قابل‌ قبولی برای همه‌ دانشجویان ایجاد شده است.»
 
وی یکی دیگر از ویژگی‌های شیوه تدریس این دانشمندان را «بررسی مدام بازخورد آموزش در روند کار تا حصول این اطمینان که فهم قابل ‌قبولی برای همه دانشجویان ایجاد شده» معرفی کرده و در ادامه از اهمیت یکسان دادن به همه دانشجویان کلاس تا یادگیری درس به صورت مفهومی در این روش تدریس و از قلم نیفتادن حتی یک دانشجو در روند فعال تدریس سخن گفته است.
 
به گفته قاسمی در این روش نوی تدریس، راه‌های ارتباطی دائمی و گوناگونی بین استاد و دانشجو وجود دارد تا گره‌ها و چالش‌های علمی، بهتر و آسان‌تر برطرف شود. همچنین حس‌ کنجکاوی، پرسش‌گری و جستجوگری دانشجو برانگیخته می‌شود تا دانشجو بتواند ارتباط بین مباحث ریاضی‌ای را که آموزش می‌بیند با رشته تحصیلی‌اش بیابد و بفهمد.
 
قاسمی در ادامه آموزش فلسفه، مفهوم و کاربرد یک مبحث، هدف دقیق و تفکر پویا و مشارکت فعال دانشجو را عنصر مهم اجرای این شیوه آموزش دانسته و افزوده است: «در این شیوه، سیر علت و معلولی هر مبحث به روشنی بررسی می‌شود و دانشجویان نظارت دقیقی بر این روند دارند تا اگر دلیل امری بیان نشود، تذکر دهند و دلیل را پیدا و بیان کنند؛ بنابراین بیان مباحث و بررسی علت و معلول‌ها سراسر شهودی است. مثلا نمونه‌وار علت معادلات فوریه، لاپلاس، معادلات دیفرانسیل، انتگرال، موج، گرما و حتی مبحث اعداد مختلط به صورت شهودی بیان می‌شوند. انتگرال‌های دوگانه با لگو آموزش داده ‌می‌شود و ضریب‌ جینی که یکی از شاخصه‌های مهم در علم اقتصاد است، با انتگرال مشخص می‌شود و ...»
 
به گفته وی یکی دیگر از ویژگی‌های این روش، تاکید بر کاربرد مداوم کتاب‌های مرجع، وب‌سایت‌های آموزشی، مقالات و ویدئوها است. فراگیری و به‌کارگیری نرم‌افزارها و اپلیکیشن‌های شناخته‌شده و استاندارد نیز در دستور کار قرار دارد؛ در واقع جزئی از فرآیند تدریس استفاده‌ در خور و بجا از وسایل کمک‌آموزشی است و چنانچه وسیله‌ آماده‌ای در دسترس نباشد، طراحی و ساخته می‌شود. بخش دیگر این شیوه تدریس کمک‌گرفتن از داستان و تکنیک‌های هنری به‌ویژه از تکنیک‌های هنرهای نمایشی و موسیقی است که در چنین آموزشی، روندی فعال، گروهی و همه‌گیر را ایجاد می‌کند تا جایی که فراریان از این درس هم برانگیخته و  به یادگیری علاقه‌مند می‌شوند و کسی مجالی برای اتلاف وقت و یافتن سرگرمی پیدا نمی‌کند، دانشجوی منفعل به دانشجوی فعال تبدیل می‌شود و دانشجویان به درجه‌ای می‌رسند که همزمان هم می‌توانند آموزش بگیرند و هم آموزش بدهند.  
 
قاسمی معتقد است این شیوه‌ تدریس با تکنولوژی آموزشی ویژه‌ای که دارد، می‌تواند در آموزش هر درس و مبحثی به کار گرفته شود. در این روش تدریس با کنار هم‌چیدن خلاقانه راه‌ها و روش‌ها بر حل‌پذیر بودن مسئله‌ها تاکید می‌شود. بدیت ترتیب که اگر تصور کنیم که حل مسئله شامل چهار بخش فهم مسئله، در نظرگرفتن روشی برای حل آن، عملیاتی کردن روش و رسیدن به پاسخ است، دانشجو برای حل مسئله اعتماد به نفس کافی دارد؛ زیرا با توجه به آموزش­هایی که دیده است، مشکلی برای به‌­کارگیری مرحله‌­های یک تا سه ندارد و بنابراین راه رسیدن او به پاسخ هموار است؛ اگرچه تاکید استاد، بیشتر بر مرحله‌­های یک تا سه است اما رسیدن به مرحله­ آخر یعنی پاسخ هم اهمیت دارد. آموختن و به‌­کارگیری روش علمی، آن­ هم به ­صورت شهودی، اتفاق مهمی است که در این فرآیند می‌­افتد.
 
همچنین در این شیوه دانشجو تماشاگر و شنونده­ صرف نیست و استاد هم متکلم ­وحده نیست. آنان بازیگران اصلی درامی هستند که نامش «آموزش ریاضی» است. در این درام، مونولوگ استاد، به دیالوگ تبدیل می­‌شود؛ گفتگوهای «استاد با دانشجو» و «دانشجو با دانشجو». این گفتگوی دراماتیک، خود، کنشی است که پیش­برنده کنش اصلی این نمایش است. دیالکتیک و تضادی که عامدانه و آگاهانه از سوی استاد اعمال می‌­شود و تجاهلی که وی وانمود می­کند، او و دانشجویان را هم­زمان به پاسخ و نتیجه­ نهایی می­‌رساند و بدیهی است که شناخت تکنیک‌­ها و عنصرهای هنر نمایش، کار را به­ شیوه­ منظم­‌تر و قدرتمندتری پیش خواهد برد.
 
وی در ادامه این مطلب افزوده است: «شکی نیست که در فنون تدریس مقطع ابتدایی بر مشارکت دانش‌­آموز در فرآیند تدریس تاکید می­‌شود، اما به‌کارگیری این تکنیک‌­ها در آموزش عالی، نکته‌­ای است که باید به آن توجه شود.»
 
رییس انجمن ریاضی دانشگاه شیراز در ادامه معرفی ویژگی‌های روش تدریس این دانشمندان جوان یادآور شده است که اصولا استادان دانشگاه، فن تدریس و درس‌ها­ی مرتبط را فقط به صورت تجربی و سینه به سینه فرا می­‌گیرند و آموزش کلاسیکی در این زمینه نمی­‌بینند. اگر تلاشی هم در این زمینه شده آن‌­قدر کم­رنگ بوده که قابل اشاره ­کردن هم نیست؛ بنابراین کاری که این دانشمندان جوان انجام داده‌­اند بازخوانی و بازانجامی روش‌­های پیشین در ساختاری روش­مند و نو است که قابل آموزش و فراگیری هم هست، خود به روش­‌های پیشین افزودند و هم­چنان پرانتز تجربه‌­های نوی دیگر هم در این ساختارِ پویا باز است و از این نظر آغازگر روشی نو هستند.
 
وی در پایان نوشته است: طرفه ­سخن این­که، برای اغلب مردم اصطلاح «درس شیرین ریاضی» اصطلاحی طعنه‌­وار و مضحک است، اما چنین روش‌­هایی می­‌تواند متن جامعه را با ریاضی آشتی دهد؛ زیرا از روی مفهوم و کاربرد آن فراگرفته و این دانشِ انتزاعی و ذهنی به تجربه‌­ای عینی و ملموس، تبدیل می‌­شود. در این ­صورت، شیرینی راستینِ آن چشیده خواهد شد و طفلانِ گریزپای را به مکتب باز خواهد گرداند، حتی اگر روزِ جمعه باشد.»
 
------------------------

دکتر بهمن احمدی: رشته ریاضی، گرایش: ترکیبیات و نظریه جبری گراف ، دانشگاه محل تحصیل دوره دکتری: دانشگاه رجینا (کانادا)، تاریخ فراغت از تحصیل: 1392/7/3

دکتر مهدی هرمزی:  رشته ریاضی،  گرایش: آنالیز ،   دانشگاه محل تحصیل: دانشگاه گوتنبرگ و دانشگاه چالمرز(کشور سوئد)، تاریخ فارغ التحصیلی 2015/10/22

دکتر فاطمه شریفی:  رشته ریاضی ،  گرایش: آنالیز مختلط - نظریه تقریب - رویه های ریمانی  Complex analysis, approximation theory, Riemanian surface, Riemaniam manifold،  دانشگاه محل تحصیل: دانشگاه وسترن آنتاریو - کانادا (University of western ontario)، فارغ التحصیلی: 1395/8/1

کلمات کلیدی

آی هوش: گنجینه دانستنی ها و معماهای هوش و ریاضی

نظراتی که درج می شود، صرفا نظرات شخصی افراد است و لزوماً منعکس کننده دیدگاه های آی هوش نمی باشد.
آی هوش: مرجع مفاهیم هوش و ریاضی و انواع تست هوش، معمای ریاضی و معمای شطرنج
 
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان، رعایت برخی موارد ضروری است:
 
-- لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
-- آی هوش مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
-- آی هوش از انتشار نظراتی که در آنها رعایت ادب نشده باشد معذور است.
-- نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.
 
 
 
 

نظر شما

هوش و تعاریف مرتبط
معما و تست هوش
شطرنج
ریاضیات
معما و سرگرمی ریاضی
هوش مصنوعی
ریاضیات در گذر تاریخ
کودک و نوجوان، پرورش هوش و خلاقیت
طنز و سرگرمی